rs132628_npl103-wendy-van-amerongen-mech-16-man-bahadur-magar-and-dusari-maya-img_9943-large

Ik staar naar het met zeil bedekte plafond. De muizen trippelen zachtjes tussen het rieten dak en het zeil. Ik ben klaarwakker. Het enige waar ik aan kan denken is het oudere stel die ik vandaag ontmoet heb. Ik heb zo met ze te doen. Ik draai me om in mijn slaapzak en het harde bed met matras van ongeveer één centimeter dikte maken het niet makkelijker. Mijn gedachten blijven tollen. Hoe is het voor hen? Ze zijn minstens twee keer zo oud als ik. Ze droegen slippers tijdens ons gesprek en ik denk dat ze waarschijnlijk geeneens schoenen bezitten.

Ik stuur mijn moeder een smsje. Niet dat ik denk dat ze hem zal ontvangen met het slechte netwerk hier, maar ik moet het gewoon even delen. Na nog meer omdraaien, val ik uiteindelijk weer in een rusteloze slaap. Wat kunnen wij voor hen doen?

Ontmoeting

Als ik de volgende ochtend wakker wordt gaan mijn gedachten weer terug naar toen we ze ontmoetten. We hadden ongeveer twee uur gelopen vanaf de centrale weg waar de auto ons had afgezet. Steile, gladde paadjes. Er is geen andere manier om daar te komen dan de benenwagen. Ik denk aan mijn wekelijkse boodschappen. Het zou me uren kosten die thuis te brengen als ik hier zou wonen. We hebben prachtige uitzichten. Als we arriveren zie ik op het eerste gezicht, een prachtig klein knus huisje, temidden van natuurlijke schoonheid, met uitzicht op de Himalaya’s. Maar deze schoonheid is nergens te vinden in hun verhaal als ik ze leer kennen. Hun verhaal is moelijk.

rs132629_npl103-wendy-van-amerongen-mech-16-man-bahadur-magar-and-dusari-maya-img_9944-lpr

Ze weet niet hoe oud ze is…

Ik heb het over Man Bahadur Magar en zijn vrouw Dusuri Maya. We ontmoetten eerst Man Bahadur’s vrouw, Dusuri; ze was aan ‘t vegen rondom het huis. Ze weet niet hoe oud ze is. Ik denk dat ze de 70 allang gepasseerd is, want ze ziet er een stuk ouder uit dan mijn ouders, maar ik weet dat het harde lichamelijke werk op het land haar ook een stuk ouder kan hebben gemaakt.

dusari-veegt-t-huis

Eindeloze karakteristieke rimpels

Haar vader werkte in India en haar moeder heeft haar op jonge leeftijd verlaten nadat ze ernstige brandwonden op liep. Ze weet niet wat er precies is gebeurd. Maar ik zag de pijn in haar ogen toen ze verder vertelde dat ze door haar oom werd groot gebracht. Haar gezicht heeft eindeloze karakteristieke rimpels. Als je het mij vraagt staat elke rimpel symbool voor de moeilijkheden die ze in haar leven heeft meegemaakt. Ze vertelt ons dat drie van haar vijf kinderen zijn overleden: al haar zoons. Ze heeft nog twee dochters over. Ze zijn getrouwd en leven nu met hun man niet zo ver bij hen vandaan. Ik laat dit even binnendringen. Drie van haar vijf kinderen. Overleden. Ik heb zelf geen kinderen, maar heb wel voor een aantal kinderen mogen zorgen als pleegouder en ik kan me een heel klein beetje voorstellen wat voor onvoorstelbare pijn ze moet hebben gehad. En nog steeds. Ze weet niet hoe ze zijn overleden. Misschien waren ze ziek.

img_9952-dusari

Maar we hebben wel melk van de koeien…

Toen kwam haar man aangelopen, een oude man met een doek om zijn lendenen en middel gewikkeld. Hij lijkt veel spieren te hebben in zijn armen. Waarschijnlijk omdat hij veel als boer op het land werkt. Verder is hij vel over been. Hij vertelt me dat ze zelf geen akkers hebben, maar dat ze op het land van iemand anders werken en daar ook een beetje eten voor zichzelf vandaan halen. Ze zijn blut. Hebben geen cent te makken. Een grote lening uitstaan voor hun huis. Ze hebben nauwelijks te eten. Maar, zegt zij: ‘We hebben wel elke dag melk van de koeien.’ Ik heb inderdaad drie koeien zien staan onder een afdakje. De koeien zien er goed en gezond uit. Er word overduidelijk goed voor ze gezorgd. Elke dag moet het stel er op uit om gras voor de koeien te snijden, want hun land is zo smal, dat daar niets te grazen valt.

De koeien

Gastvrij

Toen brak Maya mijn hart. Maya ging haar huis binnen en kwam terug met een stuk fruit. Mijn collega en vertaler zegt dat het waarschijnlijk het enige is wat ze in huis heeft en wat ze ons kan aanbieden. Ik vraag of we het kunnen afstaan. Hij bedankt ze en zegt vriendelijk dat ze dit echt beter zelf kunnen houden. Ik vraag hen hoe ze op dit punt gekomen zijn…

Allesverwoestende aardbeving

Ze vertellen me dat voor de aardbeving alles redelijk goed was. Ze konden zichzelf onderhouden met het werk op het land en het melken van de koeien. Ookal was hun leven erg moeilijk omdat ze ook hun drie zoons hebben verloren, ze hielden het vol omdat ze samen sterk waren. Maar toen vernietigde de aardbeving bijna alles wat ze hadden. Weg in een aantal verwoestende minuten. Ze waren aan het werk op het land toen de aardbeving kwam. De aarde beefde, ze zagen de bergen bewegen en een oorverdovende landverschuiving droeg bij tot hun enorme angst. Ze moesten zich staande houden door een boom vast te pakken. Het duurde minutenlang. Ze vreesden voor hun leven en voor het leven van hun dochters en kleinkinderen. Toen ze eindelijk weer terug naar huis konden, zagen ze dat hun huis volledig was ingestort. Ze huilden.

Wat weg is is weg…

Hun buurman zei dat ze niet moesten huilen, want wat weg is, is weg. Daar konden ze niets meer aan veranderen. Ze moesten verder. De week die daarop volgde, leefden ze in een stal. En Man Bahadur trok er op uit om wat zeil te vinden aangezien het regenseizoen op de loer lag en hij wist dat hun oude botten het niet zouden overleven als ze geen droge plek zouden kunnen vinden. Toen sloeg de volgende ramp toe. De tweede grote aardbeving. Man Bahadur keerde terug naar huis met lege handen. Geen zeil. En terwijl hij terugkeert, ziet hij dat ook de stal is ingestort. Hij was ten einde raad.

Dat of niets…

Op dat moment was er nog veel onduidelijkheid over de uitkeringen en hulp van de overheid. Er waren nog geen richtlijnen uitgekomen op het gebied van subsidie en kwaliteit van veilig bouwen. Maar wat konden ze doen? Hij moest goed voor z’n vrouw zorgen. Hij wilde haar een warme plek kunnen bieden in de winter. Dus besloot hij om geld te gaan lenen. Zelfs al wist hij niet zeker of zijn huis wel goed zou worden gebouwd. Het was dat. Of niets. Een onmogelijke keuze.

Impasse: alle keuzes slecht

Hij ontmoette enkele metselaars die waren getraind door Medair en CDS. Ze leken goede kennis te hebben en bouwden zo snel als ze konden. Dat was aan het begin van 2016. Pas in mei dit jaar kwamen de richtlijnen van veilig bouwen en hoe de uitkeringen zouden worden gegeven uit. En Medair kreeg pas een getekende project overeenkomst in augustus. En toen kwam het volgende vreselijke nieuws: een technisch medewerker van Medair kwam naar hun huis kijken en zei dat de metselaars redelijk goed werk hadden geleverd, maar dat de fundering niet sterk genoeg was gebouwd. Ze hadden destijds technische input en begeleiding van onze medewerkers moeten krijgen, maar er was geen tijd. Ze moesten bouwen. Wat een impasse. Alle opties die ze destijds hadden leken slecht. Ook de overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de constructie werkzaamheden, controleerde hun huis en kwam tot dezelfde conclusie: ze zouden geen uitkeringen ontvangen, want hun huis was niet volgens de regels gebouwd en niet veilig genoeg bevonden.

het huis

Tranen

De richtlijnen… ze kwamen uit nadat ze gebouwd hadden. Nu hadden ze geen cent meer over en zelfs grote schulden. Ze zijn ten einde raad. Ze hebben geen geld om hun huis te herbouwen. Tranen wellen in de ogen van Man Bahadur als hij uiteindelijk zegt: Of we leven in dit huis en als er een volgende aardbeving komt is er de kans dat we doodgaan, of we plegen zelfmoord.

Een oorverdovende stilte volgt. Ik zet de videoopname uit. Het werd allemaal in het Nepalees gezegd, maar ik hoef dat niet te kunnen verstaan om de diepte van hun problemen te kunnen doorgronden en hun diepe pijn te voelen. Mijn collega en vertaler probeert het te vertalen. Maar een grote brok in zijn keel maakt dat hij niet meer kan praten. Hij loopt weg en zegt: ‘Wendy, ik kan dit niet. Wendy niet dit,’ en hij rent weg… ver achter het huis. Daar zit ik. Ik voel de pijnlijke energie van het oude stel. Tranen lopen langs m’n wangen. Het is teveel. Te moeilijk. Het oude stel zit naast me in stilte. En ook ik kan geen woord uitbrengen. Maar onze stilte en zachte huilen spreken alle talen. Dan sta ik op en loop ik naar Harihar, ik probeer hem te troosten.

Universele taal…

Evenlater als we het gesprek afsluiten vraag ik of ik voor ze mag bidden. Harihar legt het voor, hij zegt: Ik ben Hindu, mijn collega is Christen, jullie geloven misschien weer wat anders, maar Wendy heeft het op haar hart voor jullie te bidden. Is dat goed? Ze vinden het fijn.

Woorden stromen over mijn lippen, de tranen over mijn wangen en in een zachte mengeling vinden ze plek bij God. Hij troost mij, Hij richt mij op. Dat wens ik ook dit mooie stel. Heer troost hen en richt hen op.

___________________

PS: We zijn hier met een reden. Er ontstaan soms moeilijkheden die we van tevoren niet konden bedenken, maar onze collega’s van Medair denken nu al na over hoe we dit stel toch kunnen helpen zonder hen te bevoorrechten ten opzichte van anderen. Wederom ben ik dankbaar deel te mogen zijn van Medair. Deel te zijn van het brengen van hoop in anders zo troosteloze situaties. 

Tags: , , , , , , , , , ,